Park i majątek
Pałac
Park i majątek
Park powstał w latach 1727 - 1733 i był elementem łącznym z pałacem i folwarkiem, utworzony park był w stylu barokowym (żywopłoty, regularne ścieżki, kasetony kwietne) co wyraźnie widać na rysunkach Ferdynanda Wernera. Wraz z parkiem powstała oranżeria oraz szereg rzeźb z piaskowca, z których najdłużej zachowała się figura świętego Floriana, widoczna jest przed pałacem na zdjęciu po jego przebudowie w 1900 roku przez Alberta Graua.
Blätter für Architektur und Kunsthandwerk 1903 rok str. 280 Verlag von Max Spielmayer
Nowy kształt parkowi, który w swym zarysie przetrwał do obecnych czasów nadała rodzina Walterów w drugiej połowie XIX wieku (1870 -1871) a wynikał on między innymi z budowy istniejącej do chwili obecnej linii kolejowej z Wrocławia w kierunku Strzelina (do Międzylesia). W Privilegirte Schlesische Zeitung nr 130 str. 2147 z 7 czerwca 1836 roku ukazało się ogłoszenie dotyczące poszukiwania ogrodnika do oranżerii i ogrodnika ozdobnego posiadającego dobre referencje.
Park został poszerzony do budowanej linii kolejowej a tym samym Brochówka znalazła się na terenie parku (wcześniej stanowiła jego granicę co wyraźnie widać na rycinach Ferdinanda Wernera). Stworzony został przez Walterów system hydrotechniczny z wykorzystaniem przepływającej Brochówki (obecna nazwa) w przeszłości nosiła nazwę Kaisergraben. Powstały dwa mostki z piaskowca oraz drewniane kładki. Powstała też na stawie sztuczna wyspa, która została zlikwidowana podczas rewitalizacji raku w latach 90-tych ubiegłego wieku . Powierzchnia parku liczyła około 8 hektarów.
W okresie swej świetności, na przełomie XIX i XX wieku, w parku było około 200 gatunków drzew i krzewów, oranżeria oraz staw przed pałacem, w miejscu tym obecnie jest fontanna. Park ze względu na swoje walory był parkiem krajobrazowym. Od 1918 roku był on udostępniony do zwiedzania z tego też powodu utworzono wejście od strony ulicy Centralnej, postawiono ławki dla spacerowiczów. Wpuszczaniem do parku zwiedzających zajmował się ogrodnik pałacowy.
Na potrzeby oranżerii wybudowana została szklarnia wraz z kotłownią, której pozostałości można zobaczyć przy murze oddzielającym w przeszłości park od wioski a nowym labiryntem.
Wprowadzono do drzewostanu parku nowe gatunki drzew -
W latach 30-tych ubiegłego wielu dokonano nowe nasadzenia -
Wycinek zdjęcia lotniczego z 1926 roku przedstawiający park, pałac i okolice - zdjęcie pochodzi ze zbiorów autora strony.
Obecny wygląd parku jest wynikiem rewitalizacji dokonanych w latach 70-tych ubiegłego wieku (uporządkowano alejki, zbudowano drewniane mostki - pierwotne były z piaskowca i żeliwne, postawiono ławki, zrobiono piaskownice dla dzieci) oraz z 1994 roku według projektu Lesława Chudzyńskiego w trakcie której zrezygnowano z odtworzenia kasetonów kwietnych - zostały zastąpione przez szpalery grabowe, oranżerii czy ogrodu różanego. Dokonano odnowienia mostu z piaskowca (był betonowy podobnie jak pozostałe w parku, które odtworzono jako drewniane), powstał w nowym miejscu labirynt grabowy ( ma kształt prostokąta około 2000 metrów kwadratowych powierzchni na której nasadzono 13 000 drzew, w środku labiryntu znajduje się dąb i głaz poświęcony profesorowi Longinowi Majdeckiemu), a także wybudowano mur oddzielający park od istniejącej zabudowy folwarku - mur powstał w miejscu oddzielenia dawnej części pałacowej od parku, a w zamyśle miał ograniczyć możliwość wjazdu samochodów na teren parku. Na wyspie posadzono wokół niej drzewa - tworząc boskiet.
Na terenie Parku Brochowskiego w 1997 roku (materiały Wydziału Ochrony Środowiska UM Wrocławia) występowało 18 drzew okazowych kwalifikujących się na pomniki przyrody. Były wśród nich: 2 kasztanowce białe, 4 graby pospolite, 2 lipy Maksimowicza, buk pospolity o obwodzie 3,86 m, 2 wiązy szypułkowe, klon jawor, klon pospolity, lipa drobnolistna, 2 jesiony wyniosłe, lipa szerokolistna, cis pospolity (przed nie istniejącym pałacem) oraz dąb szypułkowy o obwodzie 3,68 m (przed zakładem kowalskim, jest on poza poza granicami parku - w 2022 roku dąb uschnął). Nie brak w parku drzew rzadkich, takich jak klon srebrzysty, brzoza omszona, jesion pensylwański, platan klonolistny, skrzydłorzechy kaukaskie i kłęk kanadyjski.
Wśród drzew parkowych dominują gatunki liściaste, oprócz wymienionych znaleźć można olsze czarne, robinie (akacje), najliczniejsze są klony pospolite (z samosiewu) i lipy. Drzewa iglaste reprezentowane przez 2 sosny czarne, 2 sosny wejmutki, cisa pospolitego i jedlice Douglasa rosnące wzdłuż torów i od strony dawnej betoniarni.
Szata roślinna wzbogacona jest różnorodnymi krzewami, które rosną głównie na południowym krańcu parku, na wyspach otoczonych wodą oraz kępami od zachodniej strony. W grupach krzewów rozpoznamy berberys, dereń biały i jadalny, leszczynę, trzmielinę, ligustr, porzeczkę, różę dziką, bez czarny, tawułę; śnieguliczkę, lilak i głóg.
Wiosną w parku zakwitają liczne fiołki, złoci się ziarnopłon wiosenny, bieleją zawilce oraz nasadzone w ostatnich latach krokusy.
W okresie powodzi w 1997 roku park znalazł się pod wodą, która nie poczyniła większych strat w drzewostanie i samym parku. Znacznie straty w drzewostanie parku nastąpiły w 2005 roku, które były wynikiem przechodzącej przez Brochów wichury, która powaliła w parku ponad 80 okazałych drzew w tym największą lipę będącą pomnikiem przyrody.
Od wielu lat dodatkową atrakcją parku są zasiedlające staw kaczki krzyżówki.
Na terenie parku gniazduje wiele gatunków ptaków w tym zimorodek zwyczajny, który widywany jest przy stawie i Brochówce płynącej przy boisku a ostatnio wśród kaczek krzyżówek była cyraneczka (2024 rok).
Rudzik Sikorka
Sikorka Kos
Dzięcioł duży Kowalik
Puszczyk Dzięcioł duży
Czapla siwa Czapla siwa
W lipcu 2011 roku w wyniku kilkudniowych opadów podniosła się woda w Brochówce i park został zalany. Poniższe zdjęcia zostały wykonane przez Aleksandra Łukowicza - Internet.
Od lata 2013 r. znacznemu obniżeniu uległ poziom wody Brochówki i stawu na terenie parku. Powodem jest zdjęcie zastawki między stawem a wypływającą z parku Brochówką (obecnie zamontowano tam wodowskaz, według pozwolenia wodnoprawnego maksymalny poziom Brochówki to 119,6 m.n.p.m.), gdyż dotychczasowy poziom wody miał być przyczyną zalewania piwnic w Iwinach. Uprzedni poziom wody w stawie i Brochówce istniał od ponad 100 lat i nie było z tego powodu problemów (potwierdzeniem są zdjęcia prezentowane na tej stronie). Faktycznym powodem zaś jest to, że wraz z rozbudową Iwin czy Jagodna i odprowadzeniu z nich wód opadowych do Brochówki i łączących się z nią rowów ( w większości zarośnięte i ograniczające tym samy spływ wody) jej poziom częściej się podnosił stąd podtopienia samego parku i w Iwinach.
W 2013 roku wykonane zabiegi renowacyjne w parku polegające na malowaniu muru, usunięciu graffiti z elementów piaskowca - mostek, oraz renowacja ławek i drewnianych mostków.
Od wiosny 2014 roku trwały prace melioracyjne mające na celu usunięcie mułu i wzmocnienie brzegów (faszynowanie) systemu rowów w parku, wykonano naprawę niecki fontanny, która była pęknięta i powodowała wyciek wody. W tym roku we wrześniu zamontowano urządzenia dla rekreacji dorosłych (rowerki, twistery, stepery i inne) a wcześniej powstał plac zabaw dla dzieci
W 2015 roku rozpoczęto nasadzenia drzew, które posiadają tabliczki z numerami, poza terenem obecnego parku (w kierunku Iwin) celem powiększenia jego terenu ( o prawie 4 hektary) oraz utworzono przez Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu szkółkę doświadczalną traw (pierwotna kartka papieru przedstawiająca schemat zasiewu została zastąpiona w 2021 roku trwałą ozdobną tablicą). Drzewa posadzono w szpalerach, które wyznaczają przyszłe aleje parku.
Nad Brochowem 20 lipca 2015 roku przeszła nawałnica w wyniku, której wiele drzew na terenie parku i osiedla zostało zniszczonych.
Podobny los co pałac spotkał z majątku jeden ze spichlerzy, który został w 2014 roku rozebrany oraz zabudowania przy ulicy Centralnej 33-34, które wyburzone zostały w 2016 roku.
Spichlerz przed rozbiórką w 2014 r. Zdjęcie ze zbiorów autora Spichlerz użytkowany jako skup złomu. Zdjęcie ze zbiorów autora
Spichlerz przed rozbiórką w 2014 r. Zdjęcie ze zbiorów autora
Drugi spichlerz użytkowany był na skup złomu. Budynek tak zwanej ekonomówki i inne zabudowania były w okresie powojennym zamieszkiwane lub użytkowane co uchroniło je przed dewastacją. Pozostawiony przez prawie dwadzieścia lat budynek tak zwanej ekonomówki i będące obok niego stajnie przez lata ulegały dewastacji.
Widok tzw. ekonomówki w 1992 roku – zdjęcie ze zbiorów T. B. Widok tzw. ekonomówki w 2009 roku – zdjęcie z Internetu
W 2009 roku prywatny inwestor nabył tak zwaną ekonomówkę oraz inne zabudowania dawnego folwarku celem przystosowania ich do hotelu z restauracją. We wrześniu 2013 roku hotel został otwarty a w roku następnym w dawnych stajniach powstała restauracja. Nazwa hotelu - Hotel Brochów. Jest to jedyny hotel na terenie Brochowa, który umożliwia zakwaterowanie 32 osób w pokojach 1,2 i 3 osobowych. Powierzchnia działki wynosi 2137 m² a zabudowy hotelu, restauracji i sal konferencyjnych wynosi 2017 m². W 2024 roku obiekt został wystawiony na sprzedaż za kwotę 11 500 000 zł.
W 2021 roku rozpoczęto prace związane z oświetleniem części parku oraz zamontowaniem nowych ławek ( w marcu 2022 roku park został oświetlony). Wiosną 2022 roku wykonano nową nawierzchnie części ścieżek w parku.
Dwukrotnie w 2019 i 2021 roku na Brochówce w parku bóbr tworzył żeremie, które zostały zniszczone. Drzewa w parku w pobliżu żeremia zostały zabezpieczone siatką przed bobrami. Drugim miejscem na Brochowie, gdzie bobry w 2019 roku tworzyły żeremie jest rów Katarzynka przy ulicy Brochowskiej - również zostało zniszczone, Śladami bytności bobrów są drzewa noszące ślady obgryzania przez bobry (zdjęcia poniżej) lub zabezpieczone siatką przed obgryzaniem.
W 2024 roku bobry powróciły do parku budując tamę na Brochówce.
Bobrowa tama na Brochówce w parku luty 2025 rok. Różnica poziomu wody około 50 cm.
Ślady bytności bobra w parku kwiecień 2026 r.
Zima w parku 2021 rok.
W grudniu 2022 roku wykonano faszynowanie i umocnienie kamieniami części rowów w parku celem zabezpieczenia przed opadaniem poboczy do rowów.
W sierpniu 2023 roku pojawiły się w parku informacje o pałacu i parku, które zwierają błędne informacje o tych obiektach. Hotel Brochów reklamuje na murze parkowym restaurację, która zawiera błędne informacje o tym, że pałac powstał w XVII wieku oraz że w nim znajduje się obecnie restauracja. Na tablicy informacyjnej przy wejściu do parku są między innymi informacje o pomnikach przyrody - wiąż szypułkowy o obwodzie pnia 371 centymetrów, lipa szerokolistna o obwodzie pnia 356 centymetrów, lipa Maksimowicza o obwodzie pnia 342 centymetry.
W grudniu 2023 roku wykonano na stawie faszynowanie brzegów oraz wysypanie ich tłuczniem granitowym a na terenie parku dokonano nowych nasadzeń drzew - lipa szerokolistna.
W sierpniu 2024 roku wykonane zostały dwa nowe mostki przy wejściu do parku (stare uległy częściowemu zniszczeniu), w tym czasie poziom Brochówki był na granicy wyschnięcia a 11 września część parku została zalana.
Na przełomie września - października 2024 roku wyremontowana została niecka fontanny oraz zmieniono dysze fontanny na kilku strumieniową i jednocześnie na pobliskich drzewach zamontowany został monitoring rejonu fontanny.
W listopadzie 2024 roku Zieleń Miejska we Wrocławiu na podstawie pozwolenia 1071/2024 z 27 maja 2024 roku w nowej części Parku Brochowskiego rozpoczęto prace związane z budową ścieżki, małą architekturą i nowymi nasadzeniami.
Wygląd parku w kwietniu 2025 roku - wykonano 4 nowe mostki drewniane.
